الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

312

تفسير مجمع البيان (فارسى)

درندگان و سگان و گربه‌ها و هر چه كه با چنگال شكار كند ، مىشود . قتيبى و بلخى گويد : هر مرغى كه داراى چنگال و هر حيوانى كه داراى سم است بر آنها حرام بود . وَ مِنَ الْبَقَرِ وَ الْغَنَمِ حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ شُحُومَهُما : از گاو و گوسفند نيز تمام چربيها و پيه‌هايى كه در باطن آنهاست بر يهود حرام كرديم . إِلَّا ما حَمَلَتْ ظُهُورُهُما أَوِ الْحَوايا أَوْ مَا اخْتَلَطَ بِعَظْمٍ : مگر آن پيه كه بر روى گوشت باشد يا آن پيه كه در باطن است . منظور گوشت چاق و پيهى است كه در رودهء بزرگ است . اين معنى از ابن عباس و حسن و سعيد بن جبير و قتاده و مجاهد و سدّى است . ابن زيد گويد : منظور ماده بچه‌هاى شير خوار است . جبائى گويد : منظور پيه‌هايى است كه در شكم و روده‌هاست . همچنين پيهى كه با استخوان مخلوط شده مثل پيهى كه بر پهلوى گوسفند و گاو يا بر استخوان دم آنهاست ، بر آنها حرام نبود . حرف « او » در اينجا براى اباحه است . يعنى هر كدام از اين سه نوع چربى مباح است . ذلِكَ جَزَيْنهُمْ بِبَغْيِهِمْ : اينها را بكيفر كردارشان كه پيامبران را مىكشتند و ربا مىخوردند و اموال مردم را به باطل مباح مىشمردند ، بر آنها حرام كرديم . چنان كه مىفرمايد : « فَبِظُلْمٍ مِنَ الَّذِينَ هادُوا حَرَّمْنا عَلَيْهِمْ طَيِّباتٍ أُحِلَّتْ لَهُمْ » ( نساء 160 : بر اثر ظلم يهوديان چيزهاى پاكيزه‌اى كه بر آنها حلال شده بود ، بر آنها حرام كرديم ) برخى گويند : منظور اين است كه آنها بوسيلهء گناه به خود ستم كرده بودند برخى گويند : زمانداران اسرائيلى خوردن گوشت مرغ و پيه را بر فقراء ممنوع كرده بودند . خداوند اينها را بكيفر اين كار بر خودشان حرام كرد . اين مطلب را على بن ابراهيم در تفسير خود آورده است . پرسش چگونه ممكن است تكليف ، كيفر باشد . در حالى كه تكليف تابع مصلحت و براى پاداش است ؟ پاسخ اين تكليفها را كيفر مىنامد ، زيرا كارهاى زشتى مرتكب شدند كه سزاوار شدند